ҚОЛМА-ҚОЛ АҚШАНЫ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ОРТА МЕРЗІМДІ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ, ҰЛТТЫҚ БАНК
Іске асыру жылы: 2024 жыл, 2021-2022 Зерттеудің 3 толқыны.
Пайдаланылған әдістемелер: f2f capi сұхбат (Face to face Computer Assisted Personal Interview): осы зерттеу шеңберінде планшетті пайдалана отырып, респонденттердің тұрғылықты жері бойынша немесе кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жері бойынша (6 000 үй шаруашылығы, 3450 заңды тұлға және жеке кәсіпкерлер) жеке ресімделген сұхбаттар, сондай-ақ шығыстар бойынша күнделік зерттеулер жүргізілді.
Зерттеу географиясы. Қазақстанның 17 өңірі және Республикалық маңызы бар үш қала – Астана, Шымкент және Алматы. Қалалық үлгідегі және ауылдық елді мекендер де қамтылды.
Ұлттық Банк жариялаған 2022 жылғы зерттеуімізге сәйкес, қолма-қол ақша халықтың шығындарының 35% құрады (4-бет). 2024 жылы бұл мән одан да төмен болды-28%; бұл Қазақстанның қолма-қол ақша айналымын төмендетудің әлемдік бағытында жүріп жатқанын айғақтайды.
2021 жылдан 2024 жылға дейін қолма-қол ақшамен үнемдеуді қалайтын халықтың үлесі 20% - ға дейін төмендеді, бұл жоғары инфляцияға байланысты болуы мүмкін.
Зерттеу нәтижелерін Ұлттық банк қолма-қол ақша айналымын және айналыстағы қолма-қол ақша номиналдарының құрылымын жоспарлауда пайдаланады. Жалпы алғанда, қолма – қол ақшаны пайдаланатын халықтың үлесі 41% - ға дейін, ал үй шаруашылықтарының қолма-қол шығындарының үлесі 28% - ға дейін төмендеді деп айтуға болады.
Жалпы алғанда, қағаз және пластикалық төлем құралдары, сондай-ақ шоттарды пайдалану біртіндеп орталықтандырылмаған тәсілдермен ауыстырылады, өйткені Маккинзи "NE the cusp of the next payments era: future opportunities for banks"эссесінде сипатталған. Соған қарамастан, Қазақстан халқы мен бизнесінің төрттен үш бөлігі қазіргі әлемде қолма-қол және қолма-қол ақшасыз төлем құралдары қатар өмір сүруге тиіс екеніне сенімді.
